Waliya Sports Betting (ዋልያ)

መግቢያ

Waliya Sports Betting (ዋልያ) በኢትዮጵያ ውስጥ ለአገር ውስጥ ተጫዋቾች በተለይ የተዘጋጀ የስፖርት ውርርድ መድረክ ነው። ድረ-ገጹ waliyabet.com በሚል አድራሻ ሲሰራ የነበረ ሲሆን፣ መድረኩ በኢትዮጵያ የእግር ኳስ ብሔራዊ ቡድን ስም “ዋልያ” ተሰይሟል። Waliya Sports Betting የኢትዮጵያ ብር (ETB) ግብይቶችን፣ የአማርኛ ቋንቋ ድጋፍን እና በመላ አገሪቱ ያሉ የአካል ውርርድ ሱቆችን ጨምሮ ለኢትዮጵያ ተጫዋቾች ተደራሽነትን ያቀረበ መድረክ ነበር። ይህ ግምገማ Waliya Sports Betting ንቁ በነበረበት ወቅት ከተለያዩ ምንጮች በተገኘ መረጃ ላይ የተመሰረተ ነው።

ጠቃሚ ማስታወሻ፡ በታህሳስ 6 ቀን 2018 ዓ.ም. (ታህሳስ 15, 2025) የኢትዮጵያ ሎተሪ አገልግሎት በአገር ውስጥ ያሉ ሁሉም የስፖርት ውርርድ ድርጅቶች ፈቃድ መሰረዙን አስታውቋል። ይህ ውሳኔ Waliya Sports Betting ን ጨምሮ ሁሉንም ፈቃድ የነበራቸው ኦፕሬተሮች ያጠቃልላል። በአሁኑ ጊዜ waliyabet.com ድረ-ገጽ ተደራሽ አይደለም።

አጠቃላይ መረጃ

Waliya Sports Betting (ዋልያ) ኢትዮጵያ ውስጥ ያተኮረ የስፖርት ውርርድ ኩባንያ ነው። መድረኩ የመስመር ላይ ውርርድን ከአገር ውስጥ የአካል ውርርድ ሱቆች ጋር በማጣመር አገልግሎት ይሰጥ ነበር።

ስም፡ Waliya Sports Betting (ዋልያ) ድረ-ገጽ፡ waliyabet.com አገር፡ ኢትዮጵያ ቋንቋዎች፡ አማርኛ እና እንግሊዝኛ ምንዛሬ፡ የኢትዮጵያ ብር (ETB) ስልክ፡ +251-118132331 / +251-944325060 ኢሜይል፡ waliyabet@gmail.com የመድረክ ዓይነት፡ የስፖርት ውርርድ (Sportsbook)

ጥቅሞች እና ጉዳቶች

ጥቅሞች

Waliya Sports Betting በአገር ውስጥ ተጫዋቾች ዘንድ ተወዳጅ የነበሩ በርካታ ባህሪያት ነበሩት። ሁሉም ግብይቶች በኢትዮጵያ ብር (ETB) ብቻ ስለሚከናወኑ የምንዛሬ ልወጣ ችግር አልነበረም። ድረ-ገጹ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ቋንቋዎች ያገለግል ነበር። በመላ አገሪቱ ያሉ የአካል ውርርድ ሱቆች ለገንዘብ ማስገባት እና ማውጣት ተደራሽ ሆነው ያገለግሉ ነበር። ምዝገባ ነፃ ሲሆን በቀላሉ በስልክ ቁጥር ይካሄድ ነበር። እንዲሁም ለሞባይል ተጠቃሚዎች ምቹ የሆነ ተስማሚ ድረ-ገጽ ነበረው።

ጉዳቶች

የስፖርት ሽፋኑ ከዓለም አቀፍ ኦፕሬተሮች ጋር ሲነፃፀር ውስን ነበር፤ በዋናነት በእግር ኳስ እና በቅርጫት ኳስ ላይ ያተኩር ነበር። የቀጥታ ውርርድ (live betting) ቢኖርም በጣም የላቀ አልነበረም። ለ iOS (iPhone) ተጠቃሚዎች የተለየ አፕሊኬሽን አልነበረም። የደንበኞች አገልግሎት በስልክ እና ኢሜይል ብቻ ነበር፤ የቀጥታ ቻት አገልግሎት አልተረጋገጠም። ከሁሉም በላይ ደግሞ በታህሳስ 2025 ሁሉም የኢትዮጵያ የስፖርት ውርርድ ፈቃዶች ስለተሰረዙ የመድረኩ አሁናዊ ሁኔታ እርግጠኛ አይደለም።

ፈቃድ እና ደህንነት

Waliya Sports Betting ከሐምሌ 8 ቀን 2020 ጀምሮ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ብሔራዊ ሎተሪ አስተዳደር (National Lottery Administration) ፈቃድ ተሰጥቶት ይሰራ ነበር። ይህ ተቋም በኢትዮጵያ ውስጥ ለስፖርት ውርርድ እና ለሎተሪ ጨዋታዎች ፈቃድ የሚሰጥ ብቸኛ የቁጥጥር አካል ነው።

ሆኖም ግን በታህሳስ 15, 2025 የኢትዮጵያ ሎተሪ አገልግሎት በአገር ውስጥ ያሉ ሁሉም የስፖርት ውርርድ ድርጅቶች ፈቃድ መሰረዙን አስታውቋል። ይህ ውሳኔ Waliya Sports Betting ን ጨምሮ ሁሉንም ኦፕሬተሮች ያካተተ ነበር። ምክንያቱ በአገር አቀፍ ደረጃ የተካሄደ ምርመራ ሕገ-ወጥ የገንዘብ ዝውውሮችን፣ የፈቃድ ስምምነት ጥሰቶችን እና ለብሔራዊ ደህንነት ስጋት የሚሆኑ ድርጊቶችን ስለገለጸ ነው። እስከ አሁን ድረስ አዲስ የፈቃድ ማዕቀፍ ስለመኖሩ ወይም የስፖርት ውርርድ ገበያው ስለመከፈቱ ምንም ዓይነት ይፋዊ መረጃ አልወጣም።

ምዝገባ

Waliya Sports Betting ላይ ምዝገባ ነፃ ነበር። ተጠቃሚዎች ወደ waliyabet.com ድረ-ገጽ በመግባት በላይኛው ምናሌ ላይ ያለውን “REGISTER” ቁልፍ ጠቅ በማድረግ ሂደቱን ይጀምሩ ነበር። የምዝገባ ቅጹ የሚከተሉትን መረጃዎች ይፈልግ ነበር፡

ሙሉ ስም የሞባይል ስልክ ቁጥር የይለፍ ቃል

ከዚህ በተጨማሪ ተጠቃሚው ዕድሜው ከ18 ዓመት በላይ መሆኑን ማረጋገጥ እና የአገልግሎት ውልን መቀበል ይኖርበት ነበር። ከዚያ በማሳያ ሳጥኖቹ ላይ ምልክት ካደረጉ በኋላ በታችኛው ክፍል ያለውን “REGISTER” ቁልፍ ጠቅ በማድረግ ምዝገባውን ያጠናቅቁ ነበር።

ማረጋገጫ (KYC)

አንዳንድ ምንጮች እንደሚያመለክቱት የመጀመሪያ ገንዘብ ማውጣት ጊዜ የማንነት ማረጋገጫ ሰነዶች ሊጠየቁ ይችሉ ነበር። ይሁን እንጂ Waliya Sports Betting ድረ-ገጽ ላይ ስለ KYC ሂደቱ ዝርዝር መመሪያዎች በግልጽ አልተገለጹም ነበር። ይህ መረጃ በድረ-ገጹ ላይ በግልጽ አልተገለጸም።

የእንኳን ደህና መጡ ጉርሻ

ስለ Waliya Sports Betting የእንኳን ደህና መጡ ጉርሻ ከተለያዩ ምንጮች የሚገኝ መረጃ ተቃራኒ ነው። አንዳንድ ምንጮች ምንም ዓይነት ጉርሻ እንደማይቀርብ ሲገልጹ፣ ሌሎች ደግሞ ለመጀመሪያ ተቀማጭ ገንዘብ ነፃ ውርርዶች እንደሚሰጡ ያመለክታሉ። በተጨማሪም አንድ ምንጭ 50 ብር የመጀመሪያ ተቀማጭ ለሚያደርጉ ተጠቃሚዎች 10 ነፃ ውርርዶች እንደሚቀርቡ ይገልጻል።

በድረ-ገጹ ላይ “ጃክፖት” (Jackpot) እና “ማስተዋወቂያ” (Promotions) የሚሉ ትዕይንቶች (tabs) መኖራቸው ተመልክቷል፣ ይህም መድረኩ ማስተዋወቂያዎችን ለማቅረብ ዕቅድ እንደነበረው ያመለክታል። ሆኖም ጉርሻዎች ከነበሩ ትክክለኛ ዝርዝሮች እና ውሎች በድረ-ገጹ ላይ በግልጽ አልተገለጹም።

ማስተዋወቂያ

Waliya Sports Betting ድረ-ገጹ ላይ “ማስተዋወቂያ” (Promotions) የሚል ክፍል ነበረው። አንዳንድ ምንጮች እንደሚያመለክቱት ሳምንታዊ ማስተዋወቂያዎች ለታማኝ ተጫዋቾች ይቀርቡ ነበር። ሆኖም ግን ስለ እነዚህ ማስተዋወቂያዎች ትክክለኛ ይዘት፣ ውሎች እና ቅድመ-ሁኔታዎች ዝርዝር መረጃ በድረ-ገጹ ላይ በግልጽ አልተገለጸም። “ጃክፖት” (Jackpot) ክፍልም እንደነበረ ተመልክቷል።

የክፍያ ዘዴ

Waliya Sports Betting በኢትዮጵያ ብር (ETB) ብቻ ግብይቶችን ያካሂድ ነበር። የክፍያ ስርዓቱ ዋነኛ ባህሪ በመላ አገሪቱ ያሉ የአካል ውርርድ ሱቆች ነበሩ። ተጠቃሚዎች ወደ ቅርብ የ Waliya Sports Betting ሱቅ በመሄድ በጥሬ ገንዘብ ተቀማጭ ማድረግ እና ገንዘብ ማውጣት ይችሉ ነበር።

ከአካል ሱቆች በተጨማሪ ከተለያዩ ምንጮች የሚገኝ መረጃ እንደሚያመለክተው ሞባይል ማኒ (mobile money)፣ ቴሌብር (Telebirr)፣ CBE ብር እና አሞሌ (Amole) የክፍያ ዘዴዎች ሊቀርቡ ይችሉ ነበር። ሆኖም ግን እነዚህ ዘዴዎች ሁልጊዜ ተደራሽ ነበሩ ወይስ ቀስ በቀስ ተጨምረዋል የሚለው ግልጽ አይደለም። ስለ ክፍያ ዘዴዎች ኮሚሽኖች እና ገደቦች ዝርዝር መረጃ በግልጽ አልተገለጸም።

ድረ-ገጹ ላይ “EthioDash” የተባለ የክፍያ ዘዴ ተመዝግቦ ይታይ ነበር፣ ሆኖም ስለዚህ ዘዴ ትክክለኛ ዝርዝሮች (ክፍያ፣ ጊዜ፣ ኮሚሽን) አልተገለጹም ነበር።

ተቀማጭ ገንዘብ እና ገንዘብ ማውጣት

ተቀማጭ ገንዘብ

ተጠቃሚዎች ወደ መለያቸው ገብተው የተቀማጭ ገንዘብ ክፍሉን መምረጥ ነበረባቸው። ከዚያ የሚፈልጉትን የክፍያ ዘዴ ይመርጡና ገንዘቡን ያስገባሉ ነበር። ዋነኛው የተቀማጭ ዘዴ በአካል ሱቆች ውስጥ በጥሬ ገንዘብ ማስገባት ነበር። አንዳንድ ምንጮች ዝቅተኛው ተቀማጭ 5 ብር እንደነበረ ይገልጻሉ፤ ሆኖም ይህ መረጃ በቀጥታ ከድረ-ገጹ የተረጋገጠ አይደለም።

ገንዘብ ማውጣት

ገንዘብ ማውጣት ከመለያ ውስጥ ሲጀመር ገንዘቡ በ Waliya Sports Betting ሱቅ ውስጥ በጥሬ ገንዘብ ሊወሰድ ይችል ነበር። ስለ ገንዘብ ማውጣት ጊዜ ልዩ ዝርዝሮች በድረ-ገጹ ላይ በግልጽ አልተገለጹም። ለመጀመሪያ ጊዜ ገንዘብ የሚያወጡ ተጠቃሚዎች የማንነት ማረጋገጫ ሊጠየቁ ይችሉ ነበር።

የስፖርት ውርርድ

Waliya Sports Betting በዋናነት የስፖርት ውርርድ መድረክ ነው። እግር ኳስ ዋነኛው የትኩረት ስፖርት ሲሆን ሁለቱም የአገር ውስጥ እና ዓለም አቀፍ ሊጎች ይካተቱ ነበር። በተለይ የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ለአገር ውስጥ ተጫዋቾች ልዩ ትኩረት ይሰጠው ነበር።

መድረኩ የሚከተሉትን ስፖርቶች ያቀርብ ነበር፡ እግር ኳስ (Soccer)፣ ቅርጫት ኳስ (Basketball)፣ ፉትሳል (Futsal)፣ ጠረጴዛ ቴኒስ (Table Tennis)፣ ባድሚንተን (Badminton)፣ ራግቢ (Rugby)፣ ዳርትስ (Darts)፣ ኤምኤምኤ (MMA)፣ ዋተር ፖሎ (Water Polo)፣ ክሪኬት (Cricket)፣ አይስ ሆኪ (Ice Hockey)፣ ቮሊቦል (Volleyball)፣ ቤዝቦል (Baseball) እና ቦክስ (Boxing)። በድምሩ ከ13 በላይ የስፖርት ዓይነቶች ይቀርቡ ነበር።

ቅድመ-ውድድር ውርርድ (Pre-match) ዋነኛው የውርርድ ዘዴ ሲሆን የቀጥታ ውርርድ (Live/In-play betting) አገልግሎትም ይቀርብ ነበር። የቀጥታ ውርርድ ወቅት የቀጥታ ውጤቶች እና ተለዋዋጭ ኦድስ ይታዩ ነበር።

ከስፖርት ውርርድ በተጨማሪ “Waliya League” የተባለ ልዩ የመድረኩ ሊግ እና ቨርቹዋል ጨዋታዎች (Aviator፣ JetX፣ Plinko፣ Keno) ይቀርቡ ነበር።

ገበያዎች እና ዕድሎች

Waliya Sports Betting ከብሔራዊ እና ዓለም አቀፍ የእግር ኳስ ሊጎች የተለያዩ ውድድሮችን ያቀርብ ነበር። ከዓለም አቀፍ ሊጎች መካከል ፕሪሚየር ሊግ (Premier League)፣ ላ ሊጋ (La Liga) እና ሴሪ ኤ (Serie A) ይገኙበታል።

ስለ ኦድስ ዓይነቶች (ዴሲማል፣ ፍራክሽናል ወይም ሌላ) ዝርዝር መረጃ በድረ-ገጹ ላይ በግልጽ አልተገለጸም። ስለ ዝቅተኛ እና ከፍተኛ ውርርድ ገደቦች ዝርዝር መረጃ እንዲሁ በግልጽ አልተገለጸም።

የሞባይል ስሪት

Waliya Sports Betting ለሞባይል ተጠቃሚዎች ተስማሚ (responsive) ድረ-ገጽ ነበረው። ማንኛውም ስማርትፎን ብራውዘር (Chrome፣ Safari፣ Firefox) ድረ-ገጹን መጠቀም ይቻል ነበር። ድረ-ገጹ ቀላል ስለሆነ ብዙ ዳታ አይጠቀምም ነበር፣ ይህም ለኢትዮጵያ ተጠቃሚዎች ጠቃሚ ነበር።

ለ Android ተጠቃሚዎች APK ፋይል ከድረ-ገጹ ቀጥታ ለማውረድ ሊቻል ይችል ነበር ቢባልም፣ ይህ መረጃ ሙሉ በሙሉ ከዋናው ድረ-ገጽ አልተረጋገጠም። ለ iOS (iPhone/iPad) ተጠቃሚዎች የተለየ አፕሊኬሽን አልነበረም፤ እነዚህ ተጠቃሚዎች የሞባይል ብራውዘር ስሪቱን ይጠቀሙ ነበር።

የተጠቃሚ ተሞክሮ

ድረ-ገጹ አረንጓዴ፣ ግራጫ እና ነጭ የቀለም ስርዓት (colour scheme) ተጠቅሟል። የዋናው ገጽ አቀማመጥ ሶስት ዓምድ ያለው ንድፍ ነበር፡ ስፖርቶች በግራ፣ ቀጣይ ውድድሮች እና ማስተዋወቂያ ባነር በመካከል፣ እና የውርርድ ወረቀት (betslip) በቀኝ። ይህ ንድፍ ለማንኛውም ደረጃ ተጫዋች ለማሰስ ቀላል ነበር።

የሞባይል ስሪቱ ምላሽ ሰጪ (responsive) ሲሆን ተጫዋቾች በቀላሉ በስልካቸው ውርርድ ማድረግ ይችሉ ነበር።

የደንበኞች አገልግሎት

Waliya Sports Betting የደንበኞች አገልግሎት በሁለት ዋና ዘዴዎች ይቀርብ ነበር፡

ስልክ፡ +251-944325060 እና +251-118132331 ኢሜይል፡ waliyabet@gmail.com

ድጋፉ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ቋንቋዎች ይሰጥ ነበር። የስልክ ምላሽ ጊዜ በግምት ከ1-5 ደቂቃ፣ የኢሜይል ምላሽ ጊዜ ደግሞ በግምት 24 ሰዓት ነበር።

የቀጥታ ቻት (Live Chat) አገልግሎት ስለመኖሩ በድረ-ገጹ ላይ በግልጽ አልተገለጸም።

እምነት እና ግልጽነት

Waliya Sports Betting ከሐምሌ 8 ቀን 2020 ጀምሮ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ሎተሪ አስተዳደር ፈቃድ ተሰጥቶት ይሰራ ነበር። ይህ ፈቃድ መድረኩ በኢትዮጵያ ሕግ መሰረት ህጋዊ መሆኑን ያረጋግጣል።

ሆኖም ግን የታህሳስ 2025 የፈቃድ መሰረዝ ውሳኔ ስለ Waliya Sports Betting እና ስለ ሁሉም የኢትዮጵያ ውርርድ ኦፕሬተሮች የወደፊት ሁኔታ ትልቅ ጥያቄ ፈጥሯል። የኢትዮጵያ ሎተሪ አገልግሎት ሁሉም የውርርድ ተግባራት ወዲያውኑ እንዲቆሙ፣ የክፍያ ሰርጦች አገልግሎት እንዲያቆሙ እና ሁሉም የሰርቨር ዳታ እና የገንዘብ መዝገቦች እንዲጠበቁ አዟል። ባንኮች እና የክፍያ ተቋማት ከውርርድ ድርጅቶች ጋር የተያያዙ ግብይቶችን እንዲያግዱ ተጠይቀዋል።

እስከ አሁን ድረስ መንግሥት አዲስ የፈቃድ ማዕቀፍ ስለማዘጋጀቱ ወይም የስፖርት ውርርድ ገበያው ስለመከፈቱ ይፋዊ መረጃ አላወጣም።

የመጨረሻ ደረጃ

Waliya Sports Betting ንቁ በነበረበት ወቅት በኢትዮጵያ ውስጥ ለአገር ውስጥ ተጫዋቾች ተስማሚ የሆነ መድረክ ነበር። የአካል ውርርድ ሱቆች አውታር፣ የአማርኛ ቋንቋ ድጋፍ፣ በኢትዮጵያ ብር ብቻ ግብይት እና ቀላል የምዝገባ ሂደት ዋና ጥቅሞቹ ነበሩ። ከ13 በላይ ስፖርቶችን ያቀርብ ሲሆን በተለይ እግር ኳስ ዋነኛው የትኩረት ስፖርት ነበር።

ሆኖም ግን ከታህሳስ 15, 2025 ጀምሮ የኢትዮጵያ ሎተሪ አገልግሎት ሁሉም የስፖርት ውርርድ ፈቃዶች መሰረዙን በማስታወቁ ምክንያት Waliya Sports Betting ን ጨምሮ ሁሉም ኦፕሬተሮች ሕጋዊ አገልግሎት መስጠት አቁመዋል። waliyabet.com ድረ-ገጽ በአሁኑ ጊዜ ተደራሽ አይደለም። ማንኛውም ተጠቃሚ ከውርርድ ጋር በተያያዘ ውሳኔ ከማድረጉ በፊት የወቅቱን ሕጋዊ ሁኔታ ማረጋገጥ ይኖርበታል።

ተደጋግመው የሚጠየቁ ጥያቄዎች (FAQ)

Waliya Sports Betting ምንድን ነው?

Waliya Sports Betting (ዋልያ) በኢትዮጵያ ውስጥ ለአገር ውስጥ ተጫዋቾች የተዘጋጀ የስፖርት ውርርድ መድረክ ነበር። ድረ-ገጹ waliyabet.com ሲሆን በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ አገልግሎት ይሰጥ ነበር።

Waliya Sports Betting ምን ስፖርቶችን ያቀርብ ነበር?

መድረኩ እግር ኳስ፣ ቅርጫት ኳስ፣ ፉትሳል፣ ጠረጴዛ ቴኒስ፣ ባድሚንተን፣ ራግቢ፣ ዳርትስ፣ ኤምኤምኤ፣ ዋተር ፖሎ፣ ክሪኬት፣ አይስ ሆኪ፣ ቮሊቦል፣ ቤዝቦል እና ቦክስ ያቀርብ ነበር።

Waliya Sports Betting ፈቃድ ነበረው?

አዎ፣ መድረኩ ከሐምሌ 8 ቀን 2020 ጀምሮ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ሎተሪ አስተዳደር ፈቃድ ተሰጥቶት ይሰራ ነበር። ሆኖም ግን በታህሳስ 15, 2025 ሁሉም የስፖርት ውርርድ ፈቃዶች በኢትዮጵያ ሎተሪ አገልግሎት ተሰርዘዋል።

Waliya Sports Betting አሁን ይሰራል?

waliyabet.com ድረ-ገጽ በአሁኑ ጊዜ ተደራሽ አይደለም። በታህሳስ 2025 የኢትዮጵያ መንግሥት ሁሉም የስፖርት ውርርድ ፈቃዶች ስለሰረዘ ሁሉም ኦፕሬተሮች አገልግሎት አቁመዋል።

ለ Waliya Sports Betting ምዝገባ ምን ያስፈልግ ነበር?

ሙሉ ስም፣ የሞባይል ስልክ ቁጥር እና የይለፍ ቃል ያስፈልግ ነበር። ተጠቃሚው ዕድሜው ከ18 ዓመት በላይ መሆኑን ማረጋገጥ እና የአገልግሎት ውልን መቀበል ነበረበት።

Waliya Sports Betting የክፍያ ዘዴዎች ምን ነበሩ?

ዋነኛው የክፍያ ዘዴ በመላ አገሪቱ ያሉ የአካል ውርርድ ሱቆች ነበር። ተጠቃሚዎች በጥሬ ገንዘብ ተቀማጭ ያደርጉ ነበር። ከዚህ በተጨማሪ Telebirr፣ CBE ብር እና Amole ሊቀርቡ ይችሉ ነበር ተብሏል፣ ነገር ግን ስለነዚህ ዘዴዎች ሙሉ ዝርዝር በድረ-ገጹ ላይ በግልጽ አልተገለጸም ነበር።

Waliya Sports Betting የደንበኞች አገልግሎት እንዴት ነበር?

የደንበኞች አገልግሎት በስልክ (+251-944325060 እና +251-118132331) እና በኢሜይል (waliyabet@gmail.com) ይሰጥ ነበር። ድጋፉ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ነበር።